Kayıtlar

Ekonomi Yalnızca Ekonomi Değildir

Klasik ve neoklasik iktisadın uzun süre yeterince üzerinde durmadığı konulardan biri beklentilerin ekonomi üzerindeki etkisiydi. Bu yaklaşımların bazı yorumlarında ekonomi büyük ölçüde mekanik bir sistem gibi ele alınıyor, ekonomi yönetimi de bir otomobile benzetiliyordu: Gaza basınca hızlanır, daha fazla hızlanması gerektiğinde gaza daha fazla basılır; aşırı hızlandığında ise frene basılarak yavaşlatılırdı. Tehlike söz konusuysa frene daha sert basılarak durdurulurdu. Oysa ekonominin içinde makineler değil, insanlar var. İnsanlar yalnızca bugünkü koşullara göre değil, geleceğe ilişkin beklentilerine göre de karar veriyorlar. Bir şirket yatırım yaparken yalnızca bugünkü faiz oranına bakmıyor; birkaç yıl sonra ekonomik koşulların, kuralların ve piyasaların nasıl olacağını da düşünüyor. Bir çalışan ücret talebini belirlerken yalnızca bugünkü fiyatlara değil, gelecekteki yaşam maliyetine ilişkin beklentilerine de bakıyor. Özellikle Büyük Buhran sonrasında belirsizlik, güven ve psiko...
33 yorum
Devamını okumak için »

Fon Krizinin Faturasını Kim Ödeyecek?

Son dönemde yatırım fonları etrafında yaşananlar, yalnızca birkaç fonun veya yatırımcının hikâyesi olarak görülmemeli. Asıl tartışılması gereken soru şu: Ortaya çıkan zararın faturasını kim ödeyecek? Henüz bütün hukuki süreçler tamamlanmış değil. Bu nedenle yaşananları kesinleşmiş bir “Ponzi sistemi” olarak nitelemek doğru olmaz. Ancak olağanüstü getiriler, düşük likiditeli varlıklar ve bunların yarattığı fiyat hareketleri, Ponzi benzeri mekanizmaların nasıl oluşabildiği sorusunu yeniden gündeme getiriyor. Bence burada üç ayrı aktörün sorumluluğu sorgulanmalı. İlk olarak, eğer gerçekten kurallara aykırı bir düzenek kurulmuşsa, bunu tasarlayan ve işletenlerin sorumluluğu var. Yüksek getiri tek başına suç değildir. Ancak olağanüstü getirinin kaynağı açıklanamıyorsa, varlıkların gerçek değeri tartışmalıysa veya yatırımcıya riskler doğru anlatılmıyorsa ortada ciddi bir sorun vardır. İkinci olarak, kamu otoritesinin sorumluluğu tartışılmalı. Yatırımcının her fonun portföyünü, ilişki...
118 yorum
Devamını okumak için »

Ahlaki Tehlike ve SPK'nın Tasfiye Kararı

Bir fonun tasfiyeye girmesi yalnızca yatırımcının para kaybetmesi anlamına gelmez. Asıl önemli soru şudur: Bir fon başarısız olduğunda zararı kim taşır? Bu soru bizi finansal piyasalardaki önemli kavramlardan biri olan ahlaki tehlikeye götürüyor. Daha fazla risk, daha fazla sorumluluk Serbest fonlar, diğer yatırım fonlarına kıyasla daha geniş bir yatırım ve işlem alanına sahip. Türev ürünler, swaplar, yoğunlaşmış pozisyonlar veya daha düşük likiditeli varlıklar kullanılabiliyor. Bu esneklik yatırım stratejileri açısından önemli bir avantaj. Ancak karşılığında daha güçlü bir risk yönetimi gerekiyor. Çünkü yüksek riskli bir stratejide işler ters gittiğinde sorun yalnızca portföy değerinin düşmesi değil; pozisyonların ne kadar hızlı ve hangi fiyattan nakde çevrilebileceği meselesine dönüşüyor. Ahlaki tehlike de burada ortaya çıkıyor. Eğer riski alan aktör, başarısızlığın maliyetinin tamamını kendisinin taşımayacağını düşünürse, normalden daha fazla risk alma teşviki oluşabilir. ...
124 yorum
Devamını okumak için »

Bireysel Rasyonelliğin Sınırı

Bir göl düşünelim: Dağların arasında, yemyeşil doğanın içinde, insanları kendine çeken bir doğa harikası. Gölün kıyısına bir ev yapılıyor. Evin sahibi sıradan bir mülkten çok daha fazlasını elde ediyor. Çünkü evin değeri yalnızca arsasından ve yapısından değil, gölün orada olmasından da kaynaklanıyor. Doğanın sunduğu güzellik, özel mülkiyet üzerinden ekonomik değere dönüşüyor. Sonra ikinci ev, üçüncü, dördüncü derken oteller, restoranlar, yollar ve otoparklar geliyor. Herkes kendi açısından rasyonel davranıyor. Fakat bireysel açıdan rasyonel görünen kararların toplamı, toplumsal açıdan rasyonel olmayabiliyor. Gölün çevresi doldukça doğal görünüm değişiyor; trafik, gürültü ve kirlilik artıyor, ekosistem üzerindeki baskı büyüyor. İnsanların bölgeye gelme nedeni olan doğal güzellik, yine bu ekonomik faaliyetlerin sonucunda aşınıyor. Türkiye'de bunun çarpıcı örneklerinden biri Trabzon/Çaykara'daki Uzungöl. Turizm bölgeye önemli bir ekonomik değer kazandırırken, zaman içinde o...
132 yorum
Devamını okumak için »

Devlet Kapitalizmi ve Çin

Kapitalizm deyince aklımıza özel mülkiyet, girişimcilik, rekabet ve piyasa gelir. Sosyalizm deyince devlet mülkiyeti ve merkezi planlama. Oysa bugün bazı ülkeler bu iki sistemin tam ortasında, ikisinin özelliklerini bir arada taşıyan bir model uyguluyor: devlet kapitalizmi. Devlet kapitalizminde özel şirketler vardır, kâr vardır, borsa vardır, rekabet vardır. Ancak devlet de ekonominin kenarında oturup olup biteni seyretmez. Stratejik sektörlerde şirket sahibidir, kredi ve yatırımları yönlendirebilir, bazı sektörleri teşvik eder ve ekonominin geleceğine ilişkin hedefler belirler. Bu sistemi şöyle özetleyebiliriz: Direksiyonda devlet oturuyor ama otomobili piyasa kullanıyor. Bu modelin en önemli örneği Çin'dir. Çin, 1978 sonrasında merkezi planlamanın katılığını azaltarak özel girişime ve piyasa mekanizmasına giderek daha fazla alan açtı. Yabancı sermayeyi ülkeye çekti, dış ticareti geliştirdi ve özel sektörün büyümesine izin verdi. Ama devlet ekonomiden çekilmedi. Enerji, fin...
98 yorum
Devamını okumak için »

Orta Vadeli Program (2027 – 2029) Üzerine Düşünceler

Resim
Hükümetin 2027-2029 dönemine ilişkin ekonomi politikalarını ve temel makroekonomik hedeflerini içeren Orta Vadeli Program (OVP) açıklandı. Bu yazıda programın politika hedeflerinden çok, bu hedeflerin sonucunda ortaya çıkması beklenen ekonomik göstergelere bakacağız. Metnin altındaki ilk tablo OVP’de yer alan temel tahminleri özetliyor. İkinci tablo ise bu tahminlerin bir önceki yıl açıklanan OVP’ye göre ne kadar değiştiğini gösteriyor. Şimdi bu iki tabloyu birlikte değerlendirelim. Tahminler ve Tutarlılıkları Önce büyüme tahminlerine bakalım. OVP’deki tahminler, Türkiye ekonomisinin 2025 yılını da hesaba kattığımızda dört yıl boyunca potansiyel büyüme oranı olarak kabul edilen yüzde 4,8’in altında büyüyeceğini, ancak 2029 yılında bu düzeye ulaşabileceğini gösteriyor. Bu tahminlerin tutarlı olup olmadığını anlamak için enflasyon oranlarına bakalım. OVP, bu yılın sonunda enflasyonun yüzde 28,4 olacağını tahmin ediyor. Bu oran, TCMB’nin son tahmini olan yüzde 28’in 0,4 puan ü...
65 yorum
Devamını okumak için »

Futbolda Hakem Sorununun Çözümü

Her hafta hakemleri tartışıyoruz. Orta hakem, yardımcı hakem, dördüncü hakem ya da VAR hakemi… Fark etmiyor. Her hafta yeni bir tartışma, yeni bir hata iddiası, yeni bir kriz çıkıyor. Daha ilginç olan ise şu: Maçın ardından tekrarları izlediğimizde, tartışmaların ve öne sürülen iddiaların önemli bir bölümünün gerçekten de karşılığı olduğunu görüyoruz. Sorun Kişilerde mi Sistemde mi? Bugüne kadar çözüm için farklı öneriler getirildi. Bunlardan biri, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Başkanının ve/veya Merkez Hakem Kurulu (MHK) Başkanının görevden alınması ve yerlerine yeni isimlerin getirilmesiydi. Geçmişte bu yönde değişiklikler yapıldı. Ancak hakemlerle ilgili şikâyetler sona ermedi. Bir başka öneri, maçların yabancı hakemler tarafından yönetilmesi ve VAR hakemlerinin de yabancılardan seçilmesiydi. Yabancı orta hakem uygulamasına geçilmedi; ancak yabancı VAR hakemleri görevlendirildi. Buna karşın eleştiriler ve şikâyetler ortadan kalkmadı. Buradan şu sonucu çıkarmak mümkü...
54 yorum
Devamını okumak için »

Hangi İşsizlik?

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı işgücü verileri, ekonominin gidişatını anlamak için önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak manşetlere taşınan işsizlik oranı, Türkiye’deki istihdam piyasasının tamamını tek başına anlatmıyor. Temmuz 2026’da mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,5 puan artarak yüzde 8,1’e, işsiz sayısı ise 2 milyon 860 bine yükseldi. Fakat tablo yalnızca bu sayıdan ibaret değil. Yüzde 8,1’lik İşsizlik Oranı Ne Anlatıyor? Dar tanımlı işsizlik oranı, belirli istatistiksel kriterlere göre hesaplanıyor. Çalışmayan, iş arayan ve çalışmaya hazır olan kişiler bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu çerçevede iş aramaktan vazgeçen veya aktif olarak iş aramadığı için işsiz olarak sınıflandırılmayan bazı gruplar, yüzde 8,1’lik oranın dışında kalabiliyor. Bu, oranın yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Ancak işgücü piyasasının tamamını anlamak için tek başına yeterli olmadığını gösteriyor. Atıl İşgücü Oranı Neden Önem...
36 yorum
Devamını okumak için »

Yatırım Fonlarına İlişkin Yeni Düzenleme

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 28 Ağustos 2026 tarihinde Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de yaptığı değişiklikler, yatırım fonlarının portföy yönetiminden belirli hisselerde taşıyabilecekleri pozisyonlara kadar birçok alanda yeni kurallar getiriyor. Düzenleme, özellikle serbest fonların yatırım stratejileri ve portföy yönetim şirketlerinin faaliyetleri açısından önemli değişiklikler içeriyor. Fonların Hisse Pozisyonlarına Yeni Sınırlar Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri, yatırım fonlarının belirli hisselerde oluşturabileceği pozisyonlara ilişkin sınırlar. Buna göre fonların bir şirkette taşıyabileceği pozisyon büyüklüğü, şirketin fiili dolaşım oranı dikkate alınarak belirli limitlere tabi olacak. Bunun yanında, aynı portföy yönetim şirketi tarafından yönetilen birden fazla fonun aynı hissede oluşturabileceği toplam pozisyon da sınırlandırılacak. Bu değişiklik, özellikle fiili dolaşım oranı düşük şirketlerde yüksek pozisyon taşıyan fonlar açısından önem taşıyor. ...
40 yorum
Devamını okumak için »

Voleyboldan Çıkarmamız Gereken Dersler

Asıl başarı, kupayı kaldırmak değil; kupa kaldıranların yerine yenilerini yetiştirebilmektir. Türk kadın voleybolu son bir ayda iki farklı milli takımla iki kupa kazandı. A Milli Takım Uluslar Ligi'nde (VNL) şampiyon oldu. Hemen ardından daha genç oyunculardan oluşan milli takım Akdeniz Oyunları'nda zirveye çıktı. Elbette bu iki kupanın sportif ağırlığı aynı değil. VNL ile Akdeniz Oyunları'nı eşitlemek doğru olmaz. Ama ikinci şampiyonluk, ilkinden farklı ve belki de uzun vadede daha önemli bir şey söylüyor: Türkiye yalnızca zirveye çıkmayı değil, zirvenin arkasını doldurmayı da öğreniyor. Türk kadın voleybolunun gerçek öyküsü belki de burada. Çünkü Türkiye'nin voleyboldaki asıl başarısı artık yalnızca dünyanın en iyi takımlarından birini kurabilmesi değil; o takımın arkasına da başka bir takım koyabilmesi. Sultanlar Ligi'nin düzeyi, güçlü kulüpler, altyapı organizasyonları ve milli takım yapılanması, genç oyuncuların daha erken yaşta yüksek rekabetle karşıla...
52 yorum
Devamını okumak için »